Dosbarth newydd o hawl datblygu a ganiateir ar gyfer defnyddio tir dros dro ar gyfer meysydd gwersylla hamdden
Mae Llywodraeth Cymru wedi diwygio hawliau datblygu a ganiateir o ran defnyddio tir ar gyfer gwersylloedd hamdden. Hawliau datblygu a ganiateir yw’r hyn y gallwch neu na allwch ei wneud heb yr angen am ganiatâd cynllunio llawn. O fewn Parciau Cenedlaethol, mae’r terfyn o 28 diwrnod ar gyfer newid defnydd tir dros dro i safle gwersylla yn parhau i fodoli. Y tu allan i Barciau Cenedlaethol, ardaloedd o harddwch naturiol eithriadol, a Safleoedd Treftadaeth y Byd, mae’r terfyn wedi’i ymestyn i 60 diwrnod. Os ydych chi’n ansicr a yw eich tir wedi’i leoli o fewn y Parc Cenedlaethol, cysylltwch â ni.
Daeth y gwelliannau i’r ddeddfwriaeth i rym ar 1 Mehefin 2026 – Gorchymyn Cynllunio Gwlad a Thref (Datblygu Cyffredinol a Ganiateir) (Diwygio) (Cymru) 2026. Bydd y darpariaethau gwersylla blaenorol o dan Orchymyn 1995 yn dod i ben ar 1 Medi 2026.
Amodau a chyfyngiadau
Ni ellir defnyddio’r tir am fwy na 28 diwrnod mewn unrhyw flwyddyn galendr. Nid oes rhaid i’r 28 diwrnod fod yn olynol. Mae unrhyw strwythurau dros dro (e.e. toiledau/cawodydd cludadwy) sy’n aros ar y safle yn cyfrif tuag at y 28 diwrnod a ganiateir.
Mae’n bwysig nodi na fyddai hawliau datblygu a ganiateir yn berthnasol lle byddai’r maes gwersylla arfaethedig:
a) ar safle heneb gofrestredig;
b) ar safle mewn ardal gadwraeth arbennig;
c) mewn ardal lle mae yna berygl i ddiogelwch;
d) mewn ardal storio ffrwydron milwrol;
e) ar safle o ddiddordeb gwyddonol arbennig;
f) ar safle Ramsar;
g) ar safle adeilad rhestredig;
h) ar safle mewn ardal gwarchodaeth arbennig;
i) ar safle o fewn Parthau Llifogydd 2 neu 3;
j) ar dir o fewn 100 metr i annedd warchodedig (h.y. tŷ preswyl neu fflat a feddiannir gan rywun heblaw perchennog neu weithredwr y maes gwersylla).
k) ar gyfer lleoli unrhyw garafán ac eithrio carafán a ddefnyddir fel cerbyd modur a gynlluniwyd neu a addaswyd i bobl fyw ynddo.
Byddai unrhyw ddefnydd sy’n mynd y tu hwnt i’r terfynau hyn yn gyfystyr â thor-rheolaeth cynllunio, y gall yr Awdurdod gymryd camau gorfodi yn ei erbyn.
Mae’r cyfyngiadau hyn yn berthnasol i wersylla mewn pabell ac maent ar wahân i’r gofynion ar gyfer carafanau, sy’n cael eu rheoleiddio’n wahanol.
Yr hyn sydd angen i chi ei wneud
Cyn defnyddio tir fel maes gwersylla dros dro, bydd angen gwneud cais i’r Awdurdod ynghylch a oes angen cymeradwyaeth ymlaen llaw ar gyfer pob blwyddyn galendr. Bydd angen i chi gyflwyno manylion:
i. trefniadau ar gyfer cyfleusterau toiled a dŵr gwastraff;
ii. trefniadau ar gyfer cyfleusterau gwaredu gwastraff;
iii. y dull mynediad cerbydau arfaethedig i’r safle lle bwriedir cynnal y datblygiad.
Diben y broses gymeradwyo ymlaen llaw yw diogelu tirweddau gwarchodedig a sicrhau bod y safle’n cael ei reoli’n briodol.
Disgwylir i Lywodraeth Cymru gyhoeddi canllawiau pellach ar y broses gymeradwyo ymlaen llaw maes o law.
Sut i wneud cais am benderfyniad ynghylch a oes angen cymeradwyaeth ymlaen llaw
Gallwch wneud cais ar-lein, neu mae ffurflenni PDF ar gael i’w lawrlwytho:
Lawrlwythwch Ffurflenni Cais PDF
Safleoedd Ardystiedig Esemptiad
Gall aelodau sefydliadau hamdden (e.e. Cymdeithas y Sgowtiaid, Clwb Gwersylla a Charafanio) sy’n bodloni gofynion penodol wersylla ar dir heb drwydded safle a heb yr angen i wneud cais am ganiatâd cynllunio os oes gan eu sefydliad dystysgrif eithrio gwersylla. Mae Llywodraeth Cymru yn darparu canllawiau ar dystysgrifau eithrio gwersylla ar gyfer sefydliadau sy’n bodloni meini prawf penodol – Canllaw i wersylla.
Er bod tystysgrif eithriad yn caniatáu defnyddio tir yn gyfreithlon ar gyfer gwersylla mewn pebyll, nid yw’n caniatáu unrhyw ddatblygiad gweithredol, h.y. creu llawr caled, llwybrau a strwythurau parhaol fel cyfleusterau toiled/cawod. Byddai angen caniatâd cynllunio ar gyfer y rhain.
Nid yw carafanau a chartrefi modur wedi’u cynnwys o dan dystysgrifau eithrio gwersylla ac maent yn ddarostyngedig i reoliadau ar wahân.
* Bwriedir i’r wybodaeth hon fod yn ganllaw ac ni ddylid ei hystyried yn ddehongliad llawn o’r ddeddfwriaeth. Fe’ch cynghorir i geisio cyngor gan yr Awdurdod drwy’r gwasanaeth cyn-cyflwyno cais cyn gwneud unrhyw waith yr ydych yn ei ystyried a allai fod yn ddatblygiad a ganiateir. *