Mae cofrestru ceisiadau yn cymryd hirach na'r arfer. Ymddiheurwn am hyn. Os ydych yn cael unrhyw broblemau gyda'r system cysylltwch â cynllunio@eryri.llyw.cymru

Mae ystlumod yn rhywogaeth warchodedig yn y DU. Cofiwch ei fod yn erbyn y gyfraith i:

  • dal, anafu neu ladd ystlumod yn fwriadol
  • difrodi neu ddinistrio man magu neu orffwys
  • rhwystro mynediad i’w mannau gorffwys neu gysgodi
  • meddu, gwerthu, rheoli neu gludo ystlumod byw neu farw, neu rannau ohonynt
  • tarfu ar ystlum yn fwriadol neu’n fyrbwyll tra ei fod mewn strwythur neu le cysgodi

A oes angen i mi asesu a oes ystlumod yn bresennol ai peidio?

Mae’r angen i chi asesu presenoldeb ystlumod yn dibynnu ar y math o waith rydych yn bwriadu ei wneud. Er enghraifft, mae peth gwaith datblygu yn annhebygol o effeithio ar ystlumod.

Mae Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri yn cynnig rhestr wirio i gynorthwyo ymgeiswyr i wneud y penderfyniad hwn. Yn ogystal, bydd yr Awdurdod yn cynnal y rhestr wirio hon yn fewnol wrth dderbyn eich cais, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn defnyddio gwybodaeth gywir gyda’r rhestr wirio.

Rhestr Wirio Presenoldeb Ystlumod (PDF)

Sut ydw i’n gwybod a oes ystlumod yn bresennol?

Yr arwydd mwyaf amlwg o ystlumod yn bresennol yw eu baw sy’n debyg i faw llygod.

Mae ystlumod fel arfer yn cael eu cuddio o fewn strwythur adeilad, yn aml heb i chi wybod. Gellir dod o hyd iddynt o dan lechi a bondo, mewn ceudodau wal, talcenni a siliau ffenestri neu defnyddiwch gynteddau a seleri i glwydo.

Fodd bynnag, ni ddylech fynd ati i chwilio am ystlumod. Mae aflonyddu ar ystlumod yn fwriadol neu’n fyrbwyll yn erbyn y gyfraith.

Beth sy’n digwydd os ydw i’n meddwl bod ystlumod yn bresennol?

Os credwch fod ystlumod yn bresennol ar eich safle, bydd angen i chi logi gwasanaethau syrfëwr trwyddedig a chymwys. Bydd y syrfëwr yn cynnal asesiad a elwir yn Asesiad Rhywogaethau a Warchodir Rhagarweiniol (PPSA).

Os yw’r asesiad hwn yn cadarnhau bod ystlumod yn bresennol, rhaid i chi wneud adroddiad mwy cynhwysfawr. Eto, dim ond syrfëwr trwyddedig a chymwysedig all gynnal yr adroddiadau hyn.

Bydd yr adroddiad hwn yn cadarnhau:

  • pa rywogaethau o ystlumod sy’n bresennol
  • faint o ystlumod sydd
  • sut mae’r ystlumod yn defnyddio’r safle, e.e. adeilad neu goeden
  • sut y gall eich datblygiad gynnwys yr ystlumod

A all fy natblygiad barhau i fynd yn ei flaen os oes ystlumod yn bresennol?

Gall eich datblygiad barhau i fynd yn ei flaen os oes ystlumod yn bresennol. Bydd yr adroddiad neu asesiad a ddarperir gan eich syrfëwr trwyddedig cymwys yn manylu ar y ffyrdd y gall y datblygiad fynd yn ei flaen tra’n sicrhau bod ystlumod yn cael eu hamddiffyn. Gall rhai dulliau gynnwys:

  • tynnu teils llechi â llaw ym mhresenoldeb ecolegydd
  • creu clwydfan ychwanegol i ystlumod sy’n bresennol ar y safle

Bydd angen i chi hefyd wneud cais am drwydded cyn dechrau ar y datblygiad. Cyfoeth Naturiol Cymru sy’n gyfrifol am roi’r trwyddedau hyn yng Nghymru.

Trwyddedau Ystlumod (Cyfoeth Naturiol Cymru)